İlk Adet Dönemi (MENARŞ)

Puberte nedir?

Puberte (ERGENLİK) , ikincil cinsel karakterlerin (meme büyümesi, genital bölgede tüylenme artışı, vb.) ortaya çıktığı, büyümenin hızlandığı, adet kanamasının başladığı ve doğurganlık yeteneğinin kazanıldığı bir zaman dilimidir. Kısaca çocukluktan erişkinliğe geçiş sürecidir.

Mom and teenager in conversation

Adet kanaması (menstürüel period) nedir?

Puberte (ERGENLİLK) başladığında beyniniz vücudunuza hormon üretmesi için sinyaller yollar. Bu hormonlardan bazıları vücudunuzu her ay olası bir gebelik için hazırlar. Hormonlar gebeliğin yerleşeceği rahim iç yüzeyini (endometriyum) kalınlaştırır, damarlanmasını arttırır. Her ay iki yumurtalıktan (over) biri yumurtlar. Buna yumurtlama (ovulasyon) adı verilir. Bu yumurta tüplere ulaşır. Eğer sperm ile karşılaşmaz ve döllenmezse gebelik oluşmaz. Bu nedenle kalınlaşan endometriyum dökülerek rahimden atılır. Kan ve endometriyum doku parçalarından oluşan akıntıya adet kanaması adı verilir. Her ay tekrarlayan bu durum ise adet döngüsü olarak tanımlanır.

İlk adet kanaması ne zaman başlayacak?

İlk adet kanaması genellikle 12-14 yaşları arasında başlar. Bazen daha önce veya daha sonra da görülebilir.

Adet dönemi ne kadar sürer?

İlk adet kanaması sadece birkaç gün sürebilir. İlk aylar kanamalar hafif olabilir. Sadece birkaç kırmızı kahve renkli kanamanız olabilir. Genellikle adet kanaması 2-7 gün kadar devam eder. Adetin ilk iki yılında bazen daha uzun sürelerde düzensizlikler görülebilir.

Ne kadar sıklıkla adet göreceğim?

Adet döngüsü, adetin başlamasının 1. gününden bir sonraki adetin 1. gününe kadar geçen süre olarak hesaplanır. Ortalama süre 28 gün kadardır. Fakat bu sürenin 21-45 gün arasında ve kendi içinde düzenli olarak görülmesi normal kabul edilir. İlk adet döneminden sonra adetlerin düzenli bir hal alması bazen 6 yıl kadar sürebilir.

Adet dönemini izlemek neden gereklidir?

Adet döneminin başlangıç ve bitiş tarihlerini not almak adet düzeninin ortaya çıkmasında yardımcı olur. Bir sonraki adet kanamasının ne zaman olacağının tahmini hayatınızı planlamayı ve düzensizliklerin fark edilmesini kolaylaştırır. Bir takvim üzerinde ya da akıllı telefonların basit uygulamaları ile adet döngüsünü kolayca takip edebilirsiniz.

Takvim üzerinde bu dönemi nasıl takip edebilirim?

Takvim üzerinde adetin başlangıç gününe X işareti koyun ve kanama günleri boyunca işaretleyin. Bir sonraki adetin ilk gününden itibaren aynı işlemi tekrarlayın. Bu sayede adet döngüsü, kanama günlerinin süresi, birkaç döngü sonrasında da döngünün düzeni hakkında bilgi edinmiş olursunuz.

Adet dönemi için hangi kişisel bakım ürünlerini kullanabilirim?

Hijyenik pedler vajina dışına çıkan adet kanamasını emmek için kullanılır. Tamponlar ve adet kapları ise kanamayı vajina içinde yakalayarak dışarı çıkmasına engel olur. Bazıları beraber olarak da kullanılabilir.

Ped nasıl kullanılır?

Pedler iç çamaşırın iç yüzüne yapıştırılarak emici yüzü vajinaya denk gelecek şekilde yerleştirilir. Çeşitli büyüklük, stil (kanatlı, kanatsız) ve kalınlıklarda olabilir. Kişi kendi vücudu ve kanama şekline göre seçim yapar. Bazı kadınlar kanamanın azaldığı adetin son günleri veya başlama zamanı yaklaştığında çok ince pedler tercih edebilirler.

Pedleri hangi sıklıkta değiştirmeliyim?

En az 4-8 saat ara ile yeni bir ped kullanın. Çok dolduğunda ve rahatsızlık verdiğinde mutlaka değiştirin. Bazı kadınlar her tuvalete gittiklerinde pedi değiştirme ihtiyacı hisseder.

Tampon nasıl kullanılır?

Bazı tamponların vajinaya yerleştirmek için tüp şeklinde aplikatörleri olmasına rağmen genellikle böyle bir şeye gerek yoktur. Sadece parmaklarınızla kolaylıkla vajene yerleştirebilirsiniz. Daha sonra çekip çıkartabilmek için tamponların ucunda incecik bir ip şeklinde bir ucu vajen dışında bırakılan kılavuz uçları bulunur.

Hangi tamponu kullanmalıyım?

Pedler gibi tamponların da kanama yoğunluğuna göre tercih edilecek çeşitli büyüklükleri vardır. Tamponların paketleri üzerinde bir tamponun ne kadar kan tutabileceği belirtilmiştir.

Tamponu hangi sıklıkta değiştirmeliyim?

Tampon en geç 4-8 saatte bir değiştirilmelidir. Önerilenden uzun süre vajinada bırakılması Toksik Şok Sendromuna (şiddetli ve hayatı tehdit edebilecek bakteriyel enfeksiyon tablosu) neden olabilir. Kanama miktarınıza göre tampon değişikliğini sık aralıklarla yapmanızda yarar vardır.

Adet kapları nedir?

Plastik ya da silikondan yapılan, vajene yerleştirilerek adet kanamasını tutan alettir. 8-12 saate bir değiştirilmelidir. Bazı kaplar temizlenip tekrar kullanılırken bazıları tek kullanımlıktır.

Adet dönemi ağrı ya da rahatsızlığa neden olur mu?

Bazı genç kızlar adetin hemen öncesinde ve adet kanaması boyunca alt karın bölgesi ve sırtta ağrılı kramplar ve memede hassasiyet hissederler. Bazı kızlarda baş ağrısı ve baş dönmesi görülebilir. Bazılarında ise bulantı ve ishal de eşlik edebilir.

Adet ağrılarının hafifletebilmek için:

  • İbuprofen ya da naproksen içeren ağrı kesiciler alabilirsiniz (ciddi astımınız ve aspirine karşı allerjiniz yoksa)
  • Egzersiz yapabilirsiniz
  • Karnınıza ve alt karın bölgesine sıcak uygulama yapabilirsiniz (ısı pedi, sıcak havlu ya da diğer ısı kaynakları…)

Amenore (adet olmamak) nedir?

Amenore adet kanamasının olmaması demektir. Bazı kızlar için 16 yaşından önce adetlerin başlamaması normal olabilse de doktorunuz 15 yaşından önce hala adet görmediyseniz mutlaka sizi değerlendirmek isteyecektir. Bunun dışında düzenli adetler başladıktan sonra 3 ay adet olmazsanız mutlaka kadın doğum doktorunuzla görüşün. Cinsel ilişki var ise adet gecikmelerinde gebelik olasılığını aklınızdan çıkartmayın.

Kanama miktarım çok fazla ise ne yapmalıyım?

Her 1-2 saatte ped ya da tampon değiştirme ihtiyacınız olacak kadar çok fazla miktarda ya da 7 günden uzun süren yoğun kanamanız oluyor ise kadın doğum doktorunuzla görüşün. Baş dönmesi, çarpıntı, düzensiz nabız gibi şikayetleriniz varsa bu görüşmeyi ertelemeyin, hemen yapın.

Adetlerim düzensizse ne yapmalıyım?

Daha önceden düzenli adetleriniz olduğu halde birkaç aydır düzensizlik yaşıyorsanız doktorunuzla görüşmelisiniz. Ayrıca 21 günden sık ve 45 günden uzun aralar ile adet oluyorsanız da doktorunuzla bir görüşme planlayın.