Gebelik Kayıpları / Anormal Gebelikler

Düşükler (abortus-spontan gebelik kaybı)

Erken gebelik kanamaları ve spontan gebelik kaybı sık karşılaşılan problemlerdir.  Vajinal ultrasonografi kanda bakılan bhCG  ve progesteron düzeyleri gibi imkanlar sayesinde fizyolojik kanama, gebelik kaybı, dış gebelik ve üzüm gebelik gibi kanama nedenlerinin ayrımını yapmak ve kesin tanısını koymak daha kolay bir hale gelmiştir.  Spontan gebelik kaybı bebeğin dışarıda yaşama şansına erişmeden yani gebeliğin 20. haftasından ya da 500 gr ağırlığa ulaşmadan önce sonlanmasına verilen genel bir isimdir. Süreci  ya da altta yatan anormallikleri belirlemek üzere farklı şekilde isimlendirmeler yapılmıştır.
Gebelik kaybı anne adayı  ve ailesi için son derece önem taşıyan bir olaydır. Durum hakkında bilgi sahibi olmak ve söylenilenlerin daha iyi anlamak onları kısmen de olsa rahatlatacaktır.
Gebelik kaybı, klinik olarak belirlenmiş gebeliklerin %10-15 inde görülmektedir. Erken dönemde klinik ve ultrason bulgusu vermeden belirlenen kimyasal gebeliklerin (sadece erken dönem bhCG yükselişi görülen) ise yaklaşık %  50-60’ı  kaybolmaktadır. Bu erken kayıp yerleşmeden kısa bir süre sonra hemen hemen beklenen adet dönemine yakın dönemde gerçekleşen kanama ile olmaktadır. Erken dönemde kanda gebelik testi yaptıran hastalar dışında gebe olunduğu bilinmeden gebelik sonlanmış olur.
Doğurganlık çağındaki kadınların %10-25 oranında gebelik kaybı şansları vardır. Sağlıklı bayanların gebelik kaybı şansı %10-20 arasındadır. İleri anne yaşı riski arttırır. 35-45 yaşındaki anne adaylarında düşük şansı % 20-35 iken , 45 yaşından sonra %50’lere ulaşır.
Gebelik kayıplarının çok büyük kısmı ilk 12-13 hafta içerisinde gerçekleşmektedir. Gebelik kayıplarının bilinen ve  bilinmeyen bir çok nedeni vardır. Erken gebelik dönemlerinde karşılaşılan gebelik kayıplarının en sık nedeni kromozomal bozukluklardır. Dışarıda yaşama yeteneğine sahip olmayan gebelik ürünün bir çoğu doğa tarafından tanınır ve gebelik sonlandırılır. Doğanın bir çeşit koruma mekanizmasıdır.  Sperm ya da yumurta hücrelerindeki bozukluklar varlığında, döllenme ile oluşan yeni hücrede veya bölünme sırasında oluşacak anormallikler sonucu gelişen kromozomal bozukluklar nedeniyle gebeliğin devamına izin verilmez ve gebelik sonlandırılır. Kromozomal bozukluklar dışında; hormonal problemler, enfeksiyon ya da annenin hastalıklarında, sigara, alkol, uyuşturucu madde kullanımlarında, yetersiz beslenme sorunlarında, ileri ya da çok küçük anne yaşı varlığında gebelik kayıpları yaşanabilir.
Yaşanan gebelik kayıplarına doktorunuz farklı isimler verebilir. Bu isimlendirme farklılıkları yaşanan süreci ve altta yatan patolojik durumu  anlatmak yapılan sınıflandırmalardan kaynaklanır. Temelde hepsi gebelik kaybını ifade etmektedir. Bu tanımlamaları şöyle sıralayabiliriz.

Boş gebelik

Anembiryonik gebelik olarak da adlandırılabilir. Fertilize (döllenmiş) yumurta rahim duvarına yerleşir ancak herhangi bir gelişme gösteremez. İçerisinde yolk sac’ın olduğu ya da olmadığı gebelik kesesinin geliştiği görülür. Ancak yeterli büyümeye rağmen içerisinde embiryoya ait gelişme izlenmez.  Gebelik belirtileri başlamıştır ancak eninde sonunda bu gebelik kanama ile sonlanacaktır. Gebelik kesesinin 20 –25 mm çapına ulaşmasına rağmen embiryoya ait bir görüntü izlenmemesi boş gebelik tanısın koydurur. Tedavisinde kürtaj yolu ile anormal olan bu gebeliğin sonlandırılması gerekmektedir.

Düşük tehdidi

Çeşitli şiddete kanamanın, ağrı ve krampların olduğu,  rahim ağzının kapalı olduğu, haftasına göre kalp atışının izlendiği ve takiplerde büyümenin devam ettiği durumdur. Erken dönemde implantasyon (yerleşme kanaması)  sırasında olabileceği gibi, ilerleyen gebelik haftalarında da çeşitli nedenlerle (ilişki sonrası, serviks (rahim ağzı) enfeksiyonları, vs.) görülebilir. Tedavisinde takip, istirahat ve bol sıvı tüketilmesi vardır. Progesteron verilmesinin kanıtlanmış bir yararı olmamakla beraber, bir çok hekim önermektedir. Bu öneri daha çok düşük tehlikesi tanısı konulup da bunun tedavisi açısından hiçbir müdahale yapılmadığı duygusunu ortadan kaldırmak için yapılmaktadır. Aynı zamanda progesteronun rahim kasılmaları azaltan etkilerinden de yararlanılır. Düşük gerçekleşir ise hastalar üzerine düşeni yaptıklarına  ikna olurlar. (Düşük tehlikesi sırasında kalp atışları gebelik haftası için normal sınırlarda olacak şekilde görüldüyse düşük şansı %3 kadardır.)

Kaçınılmaz düşük

Şiddetli kanama, ağrı, rahim ağzında açıklığın olduğu ve kaçınılmaz olarak düşükle sonuçlanacak durumdur. Düşük tamamlanıp içeride parça kalmaz ise  komplet (tamamlanmış) düşük adını alır. Kanama azalır ve içeride hiç parça kalmadığı görülürse ilave tedaviye gerek kalmayabilir. Ancak kanama yoğun olarak devam eder, rahim içerisinde gebelik ürünü kalır ise (inkomplet abort) enfeksiyon ve kansızlık için zemin oluşturacağından kürtaj ile rahim içerisinin boşaltılması gerekir.

Missed Abort (gecikmiş düşük)

Bazı durumlarda gebelik gelişmesini durdurur ancak kanama ağrı ya diğer gebelik kaybı belirtilerini göstermez. Rutin ultrason muayenesi sırasında gebelik haftasına göre geri kalmış, kalp atışları olmayan bir gebelik saptandığında bu adı alır. Normal şartlarda gecikmiş düşük  olarak adlandırmak için gebeliğin sonlanması ile fark edilmesi arasında en az 6-8 hafta olması gerekir. Tanı konulduğunda küretaj ile bozuk olan bu gebeliğin sonlandırılması gerekir. Uzun süre rahim içerisinde kalmış gebelik ürünü ortaya çıkardığı kimyasal maddelerin anne kanına karışması ile kanama bozukluklarına (DIC’e) yol açabilir. Etkili tek tedavisi gebeliğin hemen sonlandırılmasıdır. IUMF olarak kısaltılan (inutero mort fetal) anne karnında bebek ölümü durumunda da benzer tablo yaşanabilir. Bebeğin büyüklüğü ve içeride kalma süresinin uzaması pıhtılaşma ile ilgili çok önemli bir tablo olan DIC gelişimini hızlandırabilir. Takibi ve gebeliğin hızla tahliyesi gereğinde medikal tedavinin başlaması gerekir.

Belirtileri:
Aşağıda bahsedeceğim belirtilerden bir ya da birkaçını yaşarsanız mutlaka doktorunuzla görüşün.
  • Kahverenginden parlak kırmızıya, lekelenmeden aşırı miktara değişmek üzere  kanama (gebeliklerin %30’unda kanama olur ve bunların yaklaşık yarısı gebelik kaybı ile sonuçlanır)
  • Orta ya da ciddi seviyede bel ağrısı (adet kramplarından daha güçlü ağrılar)
  • Beyaz pembe akıntı
  • Ağrılı kasılmalar
  • Vajenden parça ya da pıhtı gelmesi
  • Gebelik belirtilerinin hızla ortadan kalkması
Düşük sonrası yeni bir düşük olma ihtimali %20’ler civarındadır. Yani hiç düşük yaşamayan bir kadına göre çok az bir artış göstermektedir. Ancak 3 ve daha fazla gebelik kaybını arka arkaya yaşayan anne adayları  (habituel abort- tekrarlayan gebelik kayıpları) için bir sonraki gebelikte de kayıp risk  biraz daha fazladır.
Düşük sonrası,  yeni bir gebelik için herhangi bir bekleme süresi yoktur, başka sağlık nedenleri ile ara vermek gerekmiyorsa, gebelik kaybını takip eden ilk adet döneminden sonra psikolojik olarak kendinizi hazır istediğiniz zaman gebe kalabilirsiniz.
Gebelik kaybının tedavisinde esas amaç sonrasında gelişebilecek kanama ve enfeksiyonun engellenmesidir. Bu amaçla tamamlanmış kanamanın çok azalmış ya da durmuş olduğu ve ultrasonografik olarak rahim içerisinde hiçbir şey kalmamış bir gebelik kaybını herhangi bir tedavi vermeden izlemek olabileceği gibi gebelik kaybı sonrası içeride kalan parçaların temizlenmesi ya da kanamanın durdurulması amacıyla kürtaj yapılabilir. D&C (dilatasyon&küretaj) olarak bilinen kürtaj işlemi sonrası kanamayı kontrol edici ilaçlar bazen antibiyotikler kullanılır. İşlem sonrası 7-10 gün azalarak devam eden bir kanama, 1-2 gün süren ilaçlarla kontrol edilebilecek kasık ağrısı olabilir. Kanamanın çok miktarda olması, ağrının çok şiddetli olması veya ateş yükselmesi durumunda mutlaka doktorunuza başvurun. İşlem sonrası yaklaşık 30-40 gün içerisinde ilk adet döneminiz beklenir, çok gecikirse doktorunuza başvurun. İşlem sonrası 1 hafta içinde kontrol muayenesine gitmenizde yarar vardır.